Sunday, August 15, 2021

Haitian Creole: Ki pi danjere pou moun: venen oswa pwazon?

 Venom yo lage aktivman, pandan y ap pwazon yo lage passively. Tèm yo "venen" ak "pwazon" yo souvan itilize interchangeable pou fè referans a sibstans ki sou toksik ki te pwodwi pa bèt ak danje yo nan moun ak lòt bèt, men yo gen siyifikasyon diferan nan biyoloji. Fondamantalman, venen yo lage aktivman pandan y ap pwazon yo lage passivement.

** òganis venen: yon venen se yon sekresyon ke yon bèt pwodui nan yon glann nan bi pou yo enjekte l 'nan yon lòt bèt. Li se aktivman entwodwi nan yon viktim pa vle di nan yon aparèy espesyalize yo. Òganis venen sèvi ak yon gran varyete zouti enjekte venen: Barbs, bèk, defans oswa dan modifye, arpon, nematoky (yo te jwenn nan bra fosilize yo), pincers, proboscises, epin, espre, spurs, ak stingers, espre, spurs, ak stingers.

Venom bèt yo jeneralman yon melanj de pwoteyin ak peptides, ak makiyaj egzak chimik yo nan yon gwo limit depann sou bi pou yo venen an. Venom yo te itilize pou defans kont lòt bèt oswa pou bèt lachas. Moun sa yo ki itilize pou defans yo fèt yo kreye imedya, doulè lokalize fè yon lòt bèt ale. Chimi nan venen ki fèt pou bèt lachas, sou lòt men an, se trè varyab, depi venen sa yo yo te fè espesyalman yo touye, afapantre, oswa kraze chimi viktim nan fè li fasil manjab. Si kwense, anpil chasè pral sèvi ak venen yo pou defans.

Glann ak 'zegwi ipodermik': glann yo kote venen yo estoke gen yon ekipman pou pare nan venen ak yon aranjman miskilè pou retire sibstans la toksik, ki kapab afekte rapidite a ak degre nan envenomation. Se reyaksyon an nan viktim nan prensipalman detèmine pa chimi a, puisans, ak volim nan venen an.

Pifò venen bèt yo efikas si venen a se senpleman mete sou po a oswa menm vale. Venen mande pou yon blesi delivre molekil li yo nan viktim li yo. Youn aparèy sofistike pou kreye tankou yon blesi se mekanis nan hyengik sereng-style nan foumi, myèl, ak gèp: an reyalite, se envanteur Alexander Wood di yo te modelize sereng l 'sou mekanism pike myèl.

** Arthropods venen: ensèk venen ka divize an twa gwoup: pinèz vre (lòd Hemiptera), papiyon ak papiyon (Lòd Lepidoptèr), ak foumi, myèl, ak gèp (Lòd Hymenoptera). Men ki jan venen an se lage :: * nwa areye vèv mòde enjekte anzim dijestif ki likefy bèt yo. * Brown recluse areye gen fang ki kout ki enjekte yon sitotoksik (selil-touye) venen nan bèt yo. * Myèl siwo myèl itilize yon modifye ovipositor (ze-kouch) kòm ekipman defans.; * Bumblebees pike defansivman. * Foumi velours itilize yon modifye ovipositor defans. * Foumi dife pike defansivman.

Òganis pwazon pa delivre toksin yo dirèkteman; Olye de sa, toksin yo pwovoke pasif. Tout kò òganis pwazon an, oswa gwo pati nan li, ta ka gen sibstans nan pwazon, epi yo pwazon an souvan kreye pa rejim alimantè espesyalize bèt la. Kontrèman ak venen, pwazon yo kontakte toksin yo, ki se danjere lè yo manje oswa manyen. Moun ak lòt bèt ka soufri lè yo vini nan kontak dirèk ak oswa respire materyèl ayeryèn soti nan urticating (pike orti ki tankou) cheve, balans zèl, molted pati bèt, poupou, swa, ak lòt sekresyon.

** sekresyon pwazon yo prèske toujou defansiv nan lanati. Moun ki pa defans yo alèrjèn senp ki pa gen anyen fè ak defans. Yon bèt ka vin an kontak avèk sekresyon sa yo menm apre yon òganis pwazon ki mouri. Pwodwi chimik yo kontak defans ki te pwodwi pa ensèk pwazon ka lakòz grav doulè lokal yo, anfle lokal yo, anfle nan nœuds yo lenfatik, maltèt, chòk-tankou sentòm yo, ak byen konvilsyon, osi byen ke dèrmatoz, gratèl, ak konplikasyon anwo aparèy respiratwa.

* Artropod pwazon: ensèk pwazon gen ladan manm nan byen yon gwoup kèk: papiyon ak papiyon (Lòd Lepidoptèr), Vrè Pinèz (Lòd Hemiptera), insect (lòd Coleoptera), krikèt (lòd orthopstera), ak lòt moun. Pike chniy itilize epin fil fè oswa cheve kòm mekanism defans, pandan y ap insect anpoul pwodwi yon pwodui chimik mordan lè yo yo menase. Koulye a, isit la nan ki jan kèk ensèk pwodwi pwazon yo: papiyon monak devlope yon gou defans pa manje lètkle, ak zwazo ki manje yo manje sèlman yon sèl; * Papiyon Heliconius gen pwazon ki sanble defans nan sistèm yo.

Innabar papiyon manje sou ragworts pwazon ak eritye pwazon an, epi, pinèz Lygaeid manje sou lèt ak oliande.

Kòm toujou, rete an sekirite!

- zwazo.

***


No comments:

Post a Comment

Please be considerate of others, and please do not post any comment that has profane language. Please Do Not post Spam. Thank you.