Haitian Creole: Afganistan rapò sou tòti ak touye kontredi pwomès Taliban an

* Prèv ki montre asasinay, detansyon ak entimidasyon se émergentes atravè Afganistan, kontredi pwomès gwoup la pa pran tire revanj kont opozan li yo. Avèk rapò nan Taliban a pral pòt nan pòt pou chèche moun ki te travay ak ansyen gouvènman Afganestan oswa lwès peyi yo, prèv ki montre Taliban konbatan tòtire ak touye manm nan yon minorite etnik nan Afganistan apre anvayi vilaj yo mwa pase a. Amnisti Entènasyonal di chèchè li yo te pale ak temwen nan pwovens Ghazni ki rakonte ki jan Taliban an touye nèf Hazara gason nan vilaj la nan Mundarakht ant 4 - 6 Jiyè.

* Hazaras yo chiit Mizilman ki te deja pèsekite pa Taliban an. Britalite a nan asasinay yo te "yon rapèl nan dosye sot pase Taliban an, ak yon endikatè terib nan sa ki règ Taliban ka pote", te di Agnès Callamard, tèt la nan Amnisti Entènasyonal. Taliban koupe sèvis telefòn mobil yo nan anpil zòn yo te kaptire yo anpeche imaj nan lanmò ak tòti nan men yo te pibliye.

* Nan yon ensidan separe, konbatan Taliban tou touye yon fanmi nan yon jounalis Afganestan k ap travay pou Alman televisions Deutsche wèl la ki moun ki yo te kap chèche nan lwès Afganistan. Televisions a revele ke twa plis nan jounalis li yo te tou te gen kay yo tan anvayi tout zòn. Te gen rapò sou moun ki revòlt yo te touye nan plizyè vil yo ak bat la ak entimidasyon nan moun ki ap eseye kouri peyi a.

* Katja Gloger nan divizyon Alman an nan repòtè san fwontyè te di: * "Malerezman, sa a konfime laperèz pi move nou an. Aksyon an brital nan Taliban an montre ke lavi yo nan travayè medya endepandan nan Afganistan yo nan danje egi. " Anpil afgan pè yon retounen nan règ piman bouk Taliban an nan fen ane 1990 yo, lè gwoup la lajman fèmen fanm nan kay yo, entèdi televizyon ak mizik, koupe sou men yo nan sispèk vòlè ak ki te fèt egzekisyon piblik.

Direktè Egzekitif nan Rhipto di òganizasyon an te konnen sou plizyè lèt menas voye nan afgan, ki gen ladan yon nonm ki te pran nan apatman Kaboul l 'semèn sa a pa Taliban an. "Nou te gen aksè a kopi difisil nan lèt konkrè bay ak so pa Taliban Komisyon an Militè sa a efè," te di kretyen Nellemann.

US Prezidan, Joe Biden, deklare ke ant 50,000 ak 65,000 afgan ta ka nan risk soti nan rejim nan nouvo, Lidè Lwès militè pwomèt redouble efò yo nan evakye 10,000+ afgan dezespere yo sove nouvo chèf Taliban Kaboul a. Yon ofisyèl Òganizasyon Trete Nò Atlantik te di ke sou 18,000 moun ki te deja avyon soti.

* Nan yon siy nan ijans nan nouvo, Almay te di li ta voye de elikoptè limyè yo ede evakye sitwayen yo nan zòn nan Kaboul apre yon Alman te tire ak blese kondwi nan ayewopò an. Sepandan, pi fò afgan yo kapab kite peyi yo ak tout moun ki ka an danje "pa gen okenn fason klè soti", te di ajans lan Refijye Nasyonzini. Shabia Mantoo, pòtpawòl nan Komisyonè a Nasyonzini segondè pou Refijye (UNHCR), ankò rele nan peyi yo vwazen kenbe fwontyè yo louvri yo ki pèmèt moun yo chèche azil nan limyè nan "kriz la en". Ak dè milye de moun ki toujou griye ayewopò a, Taliban te mande Inite a anvan priyè Vandredi, rele sou iman konvenk moun ki pa kite Afganistan.

* Nan mitan imaj nan dezòd la ak dezespwa, ak prèv ki montre règ yo souvan abitrè ki te eskli nimewo gwo nan moun ki te travay pou peyi oksidantal yo. Nan yon prèv plis nan dezòd la ayewopò, Olandè Minis Zafè Etranje a, Sigrid Kaag, te di peyi yo te gen difikilte nan swiv ki vòl evakyasyon sitwayen yo te yo te mete yo sou. "Paske nan dezòd la nan ayewopò an, nou pa nan moman sa a gen yon foto klè nan nan ki avyon pwòp pèp nou an; sitwayen yo nan lòt peyi Ewopeyen yo; Òganizasyon Trete Nò Atlantik alye, oswa nan pèsonèl Afganestan - pa gen okenn peyi fè, "te di Kaag. Ak nan yon souflèt plis nan kredibilite a nan administrasyon an Biden, ki reklamasyon li pa t 'kapab te prevwa vitès la nan defonsman an nan fòs gouvènman Afganestan, Wall Street Journal la te reklame yon kab Depatman Deta, ki date 13 Jiyè, te avèti nan pwogrè rapid teritoryal pa Taliban an ak efondreman an ki vin apre nan fòs sekirite Afganestan, epi yo ofri rekòmandasyon sou fason yo bese kriz la ak pi vit yon evakyasyon.

*Depatman Deta Ameriken pòtpawòl la Ned pri a te di nan Washington ki 6,000 moun te otorize pou evakyasyon epi yo te espere yo monte vòl militè nan èdtan kap vini yo. Ki ta make yon gwo ogmantasyon nan jou anvan yo. Biden se akòz pale sou efò yo evakyasyon, li te gen fè fas a yon torrent nan kritik pou manyen l 'nan retrè a twoup, negosye pa administrasyon an Trump. Administrasyon an Biden, se anba presyon yo elaji sijè ki abòde lan nan efò li yo apre li te divilge ke kèk fòs Ewopeyen an, ki gen ladan yon ekip elit lapolis franse, janbe lòt liy Taliban ak antre nan lari yo nan vil la nan Kaboul pote sekou bay sivil yo. Enkyetid yo aliye sou vyolasyon dwa moun te vini kòm yon ofisyèl abitye ak chita pale ak Taliban an te di gwoup la pa t 'fè plan fè nenpòt ki anons sou gouvènman an nan nouvo jouk apre yo fin dat la 31 Out retrè US te pase.

* Negosyatè nan plon Taliban, Anas Haqqani, te di entèrlokuteur ansyen gouvènman l 'yo ki mouvman an ensije te gen yon kontra avèk US la "fè anyen" jouk apre yo fin dat la retrè final la.

* Taliban kwash manifestasyon ak sezi lènmi

Kòm yo ap pi sere priz yo sou Afganistan, Taliban an fann desann sou manifestasyon nan omwen 4 vil yo, epi yo awondi moute opozan menm kòm pè travayè te rete lakay yo epi dè milye de moun kontinye yon prese éfréné kite peyi a.

* Dè santèn de manifestan te pran lari yo pou yon 2yèm jou nan rasanbleman kont règ Taliban. Yon fwa ankò, yo te rankontre yo ak fòs, sabotaj sijesyon lidèchip la yo ke yo ta modere britalite a yo gen lontan yo te li te ye pou.

* Konbatan ame Taliban opere baraj ak dirije trafik. Yo te kite moute yon rechèch entansif pou moun ki te travay avèk nou ak fòs Òganizasyon Trete Nò Atlantik fòs, dapre temwen ak yon evalyasyon sekirite prepare pou U.N. la te gen arestasyon, kriz pwopriyete ak rapò sou moun ki asasinay reprezay. Ayewopò Entènasyonal Kaboul rete yon sèn nan dezespwa, kòm dè milye plede jwenn nan ak tablo vòl soti.

* Dè milyon de lòt afgan, ki gen ladan travayè kritik, kache nan kay yo malgre Taliban apèl pou yo pou retounen nan travay. Ajans èd yo te di sèvis tankou elektrisite, sanitasyon, dlo ak swen sante ta ka byento ap afekte. Manifestasyon yo anti-Taliban ofri prèv ki montre pandan ke 100,000 + yo kounye a se k ap chèche yo sove, kèk nan moun ki rete dèyè ta eseye gen yon vwa nan direksyon peyi a, malgre deblozay la. Te gen rapò nouvèl nan plizyè moun ki te mouri nan vil la lès nan Asadabad lè avyon de gè Taliban louvri dife Jedi nan yon rasanbleman. Nan se vil la SE nan Khost, gwoup la enpoze yon kouvrefe, yon jou apre manifestasyon ak eklatman la. Manifestasyon yo nan Jedi nan Kaboul enkli youn ki te trase apeprè 200 moun anvan Taliban yo itilize fòs yo kraze l 'kanpe.

* Lidè Taliban te deklare emirate Islamik la nan Afganistan - non an menm yo te itilize yon jenerasyon de sa. Yon jou pi bonè, yo te tire sou manifestan leve drapo a tricolor nan gouvènman an tonbe nan vil la lès nan Jalalabad, ak rapò sou 2 - 3 moun ki mouri.

Nan Kaboul, lari yo te trankil, lajman vid nan trafik, koupe pa eklat okazyonèl nan kout zam ak gwonde nan U.S. avyon militè patwouy ak fè evakyasyon an wonn-revèy-revèy la. Avèk eksperyans long nan lagè ak chanjman, pi fò moun te rete lakay ou.

Kòm toujou, rete enfòme epi rete an sekirite!

zwazo